Rubenshuis zoekt zes schilderijen van Michaelina Wautier

Het Rubenshuis is op zoek naar zes schilderijen van Michaelina Wautier. De reeks De vijf zintuigen uit 1650 bestaat uit vijf afzonderlijke werken op doek die (bijna) allemaal gesigneerd en gedateerd zijn. Eén enkele zwart-wit afbeelding van een van de vijf schilderijen uit een veilingcatalogus van 1975 is momenteel gekend. Ook van het gesigneerde en gedateerde stilleven Guirlande met vlinder ontbreekt sinds 1985 elk spoor.

Wat we weten over de werken

De vijf zintuigen

Het Rubenshuis zoekt De vijf zintuigen van de 17de eeuwse kunstenares Michaelina Wautier. De vijf afzonderlijke werken op doek uit 1650 zouden (bijna allemaal) gesigneerd en gedateerd zijn (‘Michaelina  Wautier, 1650’). De schilderijen hebben dezelfde afmetingen (68 x 58 cm of 70 x 61 cm) en werden in de 19de eeuw twee maal als reeks geveild in Valenciennes (Frankrijk).

In 1883 maakte de reeks deel uit van de collectie van ‘M. de Malherbe’ en in 1898 werd ze verkocht uit de collectie van een zekere Jean-Baptiste Foucart. Er is slechts één zwart-wit afbeelding van één van de schilderijen gekend. Dit is een weergave van een fluitspeler, afkomstig uit de veilingcatalogus Drouot (Parijs) van 28 mei 1975. Sindsdien ontbreekt van de vijf werken elk spoor.

In de 19de-eeuwse veilingscatalogus staat een summiere beschrijving van de vijf schilderijen. Elk doek beeldt één zintuig uit.

  1. Het 'zicht' toont een jongen of jongeman die met een knijpbril naar een geldstuk in zijn linkerhand tuurt.
  2. Het 'gehoor' is de enige gekende afbeelding van de reeks. De fluitspeler die daarop staat, draagt een rode baret en zit op een stoel.
  3. Op de 'reukzin' - het derde doek - staat een jongen met een vilten hoed en een grijs hemd. Zijn uitdrukking verraadt dat het ei dat hij zal onttoppen niet meer vers is.
  4. Het vierde doek beeldt de ‘smaakzin’ uit met een jongeman die een stuk brood eet. De jongen heeft lange rode haren en draagt een mantel.
  5. De 'tastzin' toont een jongeman met lange zwarte haren, die tijdens het modelleren van een stuk hout, zichzelf in de duim heeft gesneden.

Guirlande met vlinder

Daarnaast zoekt het Rubenshuis een Guirlande met vlinder, dat Michaelina Wautier in 1652 vervaardigde. Het paneeltje (41,1 x 57,4 cm) is het pendant van Guirlande met libelle, dat zich in een Duitse privéverzameling bevindt en te zien zal zijn op  de tentoonstelling.

Het gezochte bloementafereel is gesigneerd (‘Michaelina Woutiers fecit 1652’) en was in 1960 te zien op de tentoonstelling ‘Bloem en tuin in de Vlaamse Kunst’ in het Museum voor Schone Kunsten in Gent. In 1985 maakte het schilderij volgens de catalogus over bloemstillevens van Hairs deel uit van de collectie van de Parijse galerijhouder Benito Pardo. Na 1985 is het paneeltje echter van de radar verdwenen.

Guirlande met vlinder en Guirlande met libelle zijn de enige twee stillevens die van Michaelina gekend zijn. Hun belang in haar oeuvre en het nut van een eventuele hereniging van beide stillevens kan daarom niet onderschat worden.